Lịch sử
Sáp nhập xã Nga Sơn 2019–2025 — từ 27 xã, thị trấn còn 6 xã mới
14 tháng 7, 2026
Chỉ trong sáu năm (2019–2025), bản đồ hành chính Nga Sơn thay đổi nhiều hơn cả thế kỷ trước đó cộng lại. Ba đợt sáp nhập xã Nga Sơn đã đưa 27 xã, thị trấn về còn 6 xã mới, và từ ngày 01/7/2025 huyện Nga Sơn chấm dứt hoạt động khi cả nước bỏ cấp huyện.
Trang này ghi lại đầy đủ từng thay đổi theo nghị quyết, kèm diện tích, dân số các xã mới và lịch sử tên gọi vùng đất — để tên đất, tên làng không bị lãng quên. Muốn tra nhanh “xã cũ nay thuộc xã nào”, xem bảng tra cứu địa danh hoặc bản đồ trước / sau sáp nhập.
Tóm tắt ba đợt sắp xếp
| Hiệu lực | Văn bản | Thay đổi | Số đơn vị sau |
|---|---|---|---|
| 01/12/2019 | Nghị quyết 786/NQ-UBTVQH14 (16/10/2019) | Nga Lĩnh + Nga Nhân → xã Nga Phượng; Nga Mỹ, Nga Hưng nhập vào thị trấn Nga Sơn | 24 |
| 01/01/2025 | Nghị quyết 1238/NQ-UBTVQH15 (24/10/2024) | Nga Bạch + Nga Trung → xã Nga Hiệp | 23 (22 xã, 1 thị trấn) |
| 01/7/2025 | Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 (16/6/2025) | 23 xã, thị trấn → 6 xã mới; bỏ cấp huyện | 6 xã |
Trước năm 2019: 26 xã và thị trấn Nga Sơn
Trước đợt sắp xếp đầu tiên, huyện Nga Sơn có 27 đơn vị hành chính cấp xã: 26 xã và thị trấn Nga Sơn. Theo Wikipedia, khi huyện được tái lập năm 1982 có 26 xã: Ba Đình, Nga An, Nga Bạch, Nga Điền, Nga Giáp, Nga Hải, Nga Hưng, Nga Liên, Nga Lĩnh, Nga Mỹ, Nga Nhân, Nga Phú, Nga Tân, Nga Thạch, Nga Thái, Nga Thắng, Nga Thanh, Nga Thành, Nga Thiện, Nga Thủy, Nga Tiến, Nga Trung, Nga Trường, Nga Văn, Nga Vịnh, Nga Yên. Ngày 23/12/1988, thị trấn Nga Sơn — huyện lỵ — được lập từ một phần đất của hai xã Nga Mỹ và Nga Yên.
Đợt 1 — Nghị quyết 786/NQ-UBTVQH14 (hiệu lực 01/12/2019)
Huyện Nga Sơn từ 27 đơn vị hành chính giảm còn 24:
- Xã Nga Lĩnh + xã Nga Nhân → thành lập xã Nga Phượng;
- Xã Nga Mỹ + xã Nga Hưng → nhập vào thị trấn Nga Sơn.
Bốn cái tên Nga Lĩnh, Nga Nhân, Nga Mỹ, Nga Hưng rời khỏi bản đồ hành chính sau nhiều chục năm tồn tại. Đến năm 2025, Nga Phượng tiếp tục nhập vào xã Nga Thắng mới, còn thị trấn Nga Sơn (đã gồm Nga Mỹ, Nga Hưng) trở thành một phần xã Nga Sơn mới.
Đợt 2 — Nghị quyết 1238/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 01/01/2025)
Huyện Nga Sơn từ 24 đơn vị giảm còn 23 (22 xã, 1 thị trấn):
- Xã Nga Bạch + xã Nga Trung → thành lập xã Nga Hiệp.
Ít ai ngờ xã Nga Hiệp trở thành đơn vị hành chính “ngắn tuổi” nhất lịch sử Nga Sơn: chỉ tồn tại đúng 6 tháng, từ 01/01/2025 đến 30/6/2025.
Đợt 3 — Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 (chính quyền mới từ 01/7/2025)
Đây là cuộc thay đổi lớn nhất: cả nước bỏ cấp huyện, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Huyện Nga Sơn chấm dứt hoạt động; 23 xã, thị trấn được tổ chức lại thành 6 xã mới trực thuộc tỉnh Thanh Hóa. Sau Nghị quyết 1686, cả tỉnh Thanh Hóa có 166 đơn vị hành chính cấp xã (147 xã, 19 phường), theo Báo Thanh Hóa.
Trước đó, ngày 25/4/2025, HĐND tỉnh Thanh Hóa thông qua Nghị quyết 646/NQ-HĐND về chủ trương sắp xếp, trong đó mục “Huyện Nga Sơn: Sắp xếp 23 xã, thị trấn thành 06 xã” tạm đặt tên các xã là Nga Sơn 1 đến Nga Sơn 6. Ba ngày sau, Nghị quyết 648/NQ-HĐND (28/4/2025) sửa đổi Nghị quyết 646 và thay các tên tạm bằng tên chính thức. Diện tích, dân số dưới đây lấy theo Nghị quyết 646:
| Xã mới | Tên tạm (NQ 646) | Hợp thành từ (diện tích km² / dân số) | Diện tích | Dân số |
|---|---|---|---|---|
| Xã Nga Sơn | Nga Sơn 1 | TT Nga Sơn (7,08 / 14.922), Nga Hiệp (6,25 / 13.753), Nga Thủy (6,48 / 6.374), Nga Thanh (3,47 / 6.283), Nga Yên (3,86 / 5.844) | 27,14 km² | 47.176 |
| Xã Nga Thắng | Nga Sơn 2 | Nga Phượng (8,53 / 10.225), Nga Văn (6,17 / 6.014), Nga Thạch (5,92 / 5.834), Nga Thắng (6,9 / 4.469) | 27,52 km² | 26.542 |
| Xã Hồ Vương | Nga Sơn 3 | Nga Liên (4,5 / 9.960), Nga Hải (4,33 / 6.412), Nga Giáp (6,92 / 6.213), Nga Thành (3,53 / 4.478) | 19,28 km² | 27.063 |
| Xã Tân Tiến | Nga Sơn 4 | Nga Tân (15,14 / 7.705), Nga Thái (7,58 / 7.788), Nga Tiến (5,82 / 6.036) | 28,54 km² | 21.529 |
| Xã Nga An | Nga Sơn 5 | Nga An (9,29 / 9.189), Nga Điền (11,04 / 8.602), Nga Phú (7,77 / 7.159) | 28,10 km² | 24.950 |
| Xã Ba Đình | Nga Sơn 6 | Nga Thiện (11,02 / 5.409), Ba Đình (6,67 / 5.608), Nga Trường (4,76 / 4.857), Nga Vịnh (4,77 / 4.822) | 27,22 km² | 20.696 |
| Cộng | 23 xã, thị trấn | 157,80 km² | 167.956 |
Một vài điều rút ra từ bảng:
- Xã Nga Sơn đông dân nhất (47.176 người), gần gấp đôi các xã còn lại, vì gồm cả thị trấn huyện lỵ cũ. Xã Hồ Vương nhỏ nhất về diện tích (19,28 km²) nhưng đông dân thứ hai.
- Xã Tân Tiến rộng nhất (28,54 km²); riêng xã Nga Tân cũ đã rộng 15,14 km² — xã ven biển lớn nhất trong 23 đơn vị cũ.
- Theo Nghị quyết 646, ba xã Tân Tiến, Nga An, Ba Đình giáp tỉnh Ninh Bình.
Tên Hồ Vương và Tân Tiến là hai tên hoàn toàn mới; các tên Nga Sơn, Nga Thắng, Nga An, Ba Đình được giữ lại từ tên huyện và các xã cũ. Tên Hồ Vương gắn với chuỗi địa danh tương truyền về nhà Hồ ở vùng này — xem bài Hồ Quý Ly.
Lịch sử tên gọi đất Nga Sơn trước năm 2019
Ba đợt sáp nhập gần đây chỉ là chương mới nhất. Theo Wikipedia và trang Văn Sử Địa, vùng đất Nga Sơn đã qua nhiều tên gọi và cách chia đặt:
| Thời kỳ | Đơn vị hành chính |
|---|---|
| Thời thuộc Hán | Vùng đông bắc huyện Dư Phát |
| Tam Quốc – Nam Bắc triều | Thuộc huyện Kiến Sơ |
| Thời Tùy | Thuộc huyện Long An |
| Thời Đường | Thuộc huyện Sùng Bình (các triều Đinh, Tiền Lê, Lý giữ nguyên địa giới) |
| Trần – Hồ | Lập huyện Chi Nga, thuộc châu Ái |
| Hậu Lê | Đổi thành huyện Nga Giang, thuộc phủ Hà Trung |
| Triều Nguyễn | Đổi tên thành huyện Nga Sơn |
Thời Nguyễn còn một thay đổi đáng nhớ ở phía bắc: theo Báo Ninh Bình, tổng Thần Phù vốn thuộc huyện Nga Sơn, phủ Hà Trung; năm 1825 gồm 8 xã, thôn; đến năm 1838 (Minh Mạng thứ 19) được cắt về huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Vì thế làng mang tên Thần Phù ngày nay thuộc Ninh Bình, còn phần đất Nga Sơn của cửa biển cổ là làng Chính Đại — xem bài cửa Thần Phù.
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, Nga Sơn vẫn là một huyện của tỉnh Thanh Hóa. Theo Wikipedia (dẫn các quyết định của Chính phủ):
- 17/3/1966: lập hai xã Nga Tiến và Nga Tân ở vùng kinh tế mới ven biển (Quyết định 73-NV).
- 5/7/1977: Nga Sơn hợp nhất với Hà Trung thành huyện Trung Sơn (Quyết định 177-CP).
- 30/8/1982: huyện Trung Sơn chia lại thành hai huyện Hà Trung và Nga Sơn (Quyết định 149-HĐBT); Nga Sơn tái lập với 26 xã.
- 23/12/1988: lập thị trấn Nga Sơn từ một phần xã Nga Mỹ và Nga Yên (Quyết định 99-HĐBT).
Để không quên
Sau ba đợt sắp xếp, những tên gọi sau không còn là đơn vị hành chính: Nga Lĩnh, Nga Nhân, Nga Mỹ, Nga Hưng (12/2019); Nga Bạch, Nga Trung (01/2025); Nga Yên, Nga Thanh, Nga Hiệp, Nga Thủy, Nga Văn, Nga Phượng, Nga Thạch, Nga Hải, Nga Thành, Nga Giáp, Nga Liên, Nga Tiến, Nga Tân, Nga Thái, Nga Điền, Nga Phú, Nga Vịnh, Nga Trường, Nga Thiện, thị trấn Nga Sơn và huyện Nga Sơn (7/2025).
Mỗi tên gọi ấy vẫn sống trong ký ức, trong giấy tờ cũ, trong câu chuyện của các thế hệ. Khi viết về di tích, danh nhân, đặc sản, trang này luôn ghi cả tên xã cũ và “nay thuộc xã …” để người đọc dễ đối chiếu. Hãy dùng bảng tra cứu địa danh để tìm “xã cũ nay thuộc xã nào”, hoặc xem bản đồ trước / sau sáp nhập.
Xem thêm: Tra cứu địa danh · Bản đồ trước / sau sáp nhập · Cửa Thần Phù · Dòng thời gian lịch sử Nga Sơn
Nguồn tham khảo
- HĐND tỉnh Thanh Hóa — Nghị quyết 646/NQ-HĐND về chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa năm 2025 (25/4/2025)
- HĐND tỉnh Thanh Hóa — Nghị quyết 648/NQ-HĐND sửa đổi một số nội dung của Nghị quyết 646/NQ-HĐND (28/4/2025)
- Báo Thanh Hóa — Nghị quyết số 1686 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp các ĐVHC cấp xã của tỉnh Thanh Hóa năm 2025 (17/6/2025)
- Báo Ninh Bình — Cửa biển Thần Phù xưa và nay (9/2019)
- Văn Sử Địa — Giới thiệu khái quát huyện Nga Sơn
- Wikipedia — Nga Sơn (huyện) (chỉ dùng đối chiếu)
- Dữ liệu tra cứu của trang: đối chiếu Nghị quyết 786/NQ-UBTVQH14, 1238/NQ-UBTVQH15, 1686/NQ-UBTVQH15 — xem Tra cứu địa danh
Câu hỏi thường gặp
Huyện Nga Sơn sau sáp nhập còn bao nhiêu xã?
Từ ngày 01/7/2025, huyện Nga Sơn chấm dứt hoạt động; 23 xã, thị trấn được sắp xếp thành 6 xã mới trực thuộc tỉnh Thanh Hóa là Nga Sơn, Nga Thắng, Hồ Vương, Tân Tiến, Nga An và Ba Đình (Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15).
Xã cũ của tôi nay thuộc xã nào?
Ví dụ Nga Thiện nay thuộc xã Ba Đình; Nga Phú, Nga Điền thuộc xã Nga An; Nga Liên thuộc xã Hồ Vương; Nga Tân thuộc xã Tân Tiến; Nga Lĩnh, Nga Nhân thuộc xã Nga Thắng; Nga Mỹ, Nga Hưng, Nga Bạch, Nga Trung thuộc xã Nga Sơn. Bảng đầy đủ ở trang Tra cứu địa danh.
Xã Nga Hiệp tồn tại bao lâu?
Xã Nga Hiệp được lập từ Nga Bạch và Nga Trung, có hiệu lực từ 01/01/2025 (Nghị quyết 1238/NQ-UBTVQH15), rồi nhập vào xã Nga Sơn mới từ 01/7/2025 — tồn tại đúng 6 tháng.
Xã mới nào ở Nga Sơn rộng nhất, đông dân nhất?
Theo số liệu trong Nghị quyết 646/NQ-HĐND tỉnh Thanh Hóa, xã Tân Tiến rộng nhất (28,54 km²), xã Nga Sơn đông dân nhất (47.176 người); xã Hồ Vương nhỏ nhất (19,28 km²).
Trước năm 2019 Nga Sơn có bao nhiêu xã?
Trước đợt sắp xếp năm 2019, huyện Nga Sơn có 27 đơn vị hành chính cấp xã gồm 26 xã và thị trấn Nga Sơn (thành lập ngày 23/12/1988).
Tên Nga Sơn có từ bao giờ?
Theo Wikipedia và trang Văn Sử Địa, thời Trần – Hồ vùng này là huyện Chi Nga, thời Hậu Lê đổi là Nga Giang thuộc phủ Hà Trung, sang thời Nguyễn đổi tên thành huyện Nga Sơn; tên huyện dùng đến ngày 30/6/2025.