Nguyễn Tiến Hưng (sinh năm 1935) quê xã Nga Điền, vùng đất Công giáo ven sông Càn ở đông bắc Nga Sơn — ngôi nhà tổ của gia đình ông về sau trở thành trụ sở ủy ban xã. Cùng quê Nga Điền với Trần Kim Tuyến, ông là gương mặt thứ hai mà làng quê nhỏ này góp vào lịch sử hiện đại Việt Nam.

Từ Nga Điền đến Quỹ Tiền tệ Quốc tế

Du học Hoa Kỳ, ông nhận bằng Tiến sĩ kinh tế Đại học Virginia năm 1965, rồi làm chuyên gia kinh tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từ 1966 đến 1970 — con đường học thuật hiếm có với một người sinh ra ở vùng quê chiếu cói.

Tổng trưởng Kế hoạch những năm cuối cuộc chiến

Năm 1971, ông về Sài Gòn làm Phụ tá Tổng thống về tái thiết, rồi từ 1973 giữ chức Tổng trưởng Kế hoạch và Phát triển, làm việc sát cạnh Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trong những năm khốc liệt cuối cùng của cuộc chiến.

Trước khi Sài Gòn sụp đổ tháng 4/1975, ông được giao toàn bộ hồ sơ thư từ mật trao đổi giữa tổng thống Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn giai đoạn 1971–1975 — kho tư liệu sau này làm nên giá trị đặc biệt cho các cuốn sách của ông.

Người viết sử bằng tài liệu gốc

Sau 1975, ông định cư tại Hoa Kỳ, làm Giáo sư kinh tế Đại học Howard ở Washington D.C. Từ kho tư liệu và trải nghiệm người trong cuộc, ông viết ba cuốn sách được trích dẫn rộng rãi khi nghiên cứu giai đoạn này:

• "The Palace File" (Hồ sơ mật Dinh Độc Lập, 1986)
• "Khi đồng minh tháo chạy" (2005)
• "Tâm tư Tổng thống Thiệu" (2010)

Một người con Nga Điền mang theo ký ức quê nghèo qua nửa vòng trái đất, rồi trở thành người lưu giữ những trang tài liệu quan trọng bậc nhất về một khúc quanh của lịch sử dân tộc — đó là chân dung ít người biết của Giáo sư Nguyễn Tiến Hưng.