[{"data":1,"prerenderedAt":156},["ShallowReactive",2],{"nhan-vat-\u002Fnhan-vat\u002Fmai-anh-tuan":3,"nhan-vat-lien-ke-\u002Fnhan-vat\u002Fmai-anh-tuan":147},{"id":4,"title":5,"body":6,"date":131,"description":132,"extension":133,"image":134,"meta":135,"namSinh":136,"navigation":137,"path":138,"queQuan":139,"seo":140,"stem":141,"tags":142,"__hash__":146},"nhanVat\u002Fnhan-vat\u002Fmai-anh-tuan.md","Thám hoa Mai Anh Tuấn — vị Thám hoa đầu tiên của triều Nguyễn",{"type":7,"value":8,"toc":123},"minimark",[9,21,26,45,54,57,61,68,75,79,86,96,100,110,117],[10,11,12,16,17,20],"p",{},[13,14,15],"strong",{},"Mai Anh Tuấn"," (1815–1851), tên thật là Mai Thế Tuấn, quê làng\n",[13,18,19],{},"Thạch Giản, xã Nga Thạch"," (nay thuộc xã Nga Thắng mới). Ông sinh\ntại Hà Nội — nơi cha ông, Tri huyện Thanh Trì Mai Thế Trinh, đang\nlàm quan — nhưng gốc gác dòng họ Mai của ông đã nhiều đời bén rễ\nở đất Nga Sơn, với cụ tổ bốn đời là tiến sĩ Mai Thế Chuẩn.",[22,23,25],"h2",{"id":24},"vị-thám-hoa-đầu-tiên-của-triều-nguyễn","Vị Thám hoa đầu tiên của triều Nguyễn",[10,27,28,29,32,33,36,37,40,41,44],{},"Nổi tiếng thông minh từ nhỏ, ông đỗ đầu liên tiếp các kỳ thi.\nTại khoa thi Đình năm ",[13,30,31],{},"Quý Mão 1843"," (Thiệu Trị thứ 3), ông đỗ\n",[13,34,35],{},"Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ, đệ tam danh"," — tức ",[13,38,39],{},"Thám hoa",",\nlại đỗ đầu thi Đình nên là ",[13,42,43],{},"Đình nguyên Thám hoa",".",[10,46,47,48,51,52,44],{},"Vì triều Nguyễn không lấy Trạng nguyên và Bảng nhãn ở các khoa trước đó,\nông trở thành ",[13,49,50],{},"vị Thám hoa đầu tiên"," kể từ khi triều này mở khoa thi\ntiến sĩ (1822) — học vị thực tế cao nhất của cả một giai đoạn. Vua\nThiệu Trị khen ngợi bài văn Đình đối của ông vượt trội các cống sĩ,\nvà chính nhà vua đã đổi tên ông thành ",[13,53,15],{},[10,55,56],{},"Ra làm quan, ông lần lượt giữ các chức Hàn lâm viện trước tác,\nNội các bí thư, Thị độc rồi Thị độc học sĩ — làm việc trong Nội các,\nkề cận nhà vua.",[22,58,60],{"id":59},"dâng-sớ-can-vua","Dâng sớ can vua",[10,62,63,64,67],{},"Đầu triều Tự Đức (1848), triều đình định dùng thuyền công và quan binh\nhộ tống một viên quan nhà Thanh về nước, kết hợp mua bán hàng hóa\nở Quảng Đông. Mai Anh Tuấn dâng sớ ",[13,65,66],{},"can ngăn",": việc ấy tốn kém,\nmở đường cho thói xa xỉ, trong khi mối nguy thực sự là nạn thổ phỉ\nnhà Thanh đang hoành hành nơi biên giới Lạng Sơn.",[10,69,70,71,74],{},"Lời nói thẳng khiến vua Tự Đức không hài lòng. Ông bị khép tội\nbất kính, giáng chức, phái đi làm ",[13,72,73],{},"Án sát tỉnh Lạng Sơn"," — thực chất\nlà đày ra nơi biên viễn. Trớ trêu thay, đó cũng chính là vùng đất\ncó mối nguy mà ông đã cảnh báo.",[22,76,78],{"id":77},"tử-trận-nơi-biên-giới","Tử trận nơi biên giới",[10,80,81,82,85],{},"Đến Lạng Sơn, ông dốc sức đánh dẹp thổ phỉ, giữ yên bờ cõi. Năm 1851,\ngiặc phỉ Tam Đường từ Tiên Yên tràn sâu vào Lạng Sơn với khoảng\nba nghìn quân. Mai Anh Tuấn cùng Chưởng vệ Nguyễn Đạc đem quân\nchống trả, thắng lớn lúc đầu; nhưng khi Nguyễn Đạc trúng thương,\nông đem quân tiếp cứu, gặp địa hình hiểm trở và ",[13,83,84],{},"tử trận"," —\nkhi mới 36 tuổi.",[10,87,88,89,92,93,44],{},"Nghe tin, vua Tự Đức thương xót, truy tặng ",[13,90,91],{},"Hàn lâm viện trực học sĩ",",\nsắc cho hai tỉnh Lạng Sơn và Thanh Hóa lập đền thờ, linh vị được thờ\ntại đền Trung Nghĩa ở Huế. Người đời sau tôn vinh ông bằng bốn chữ\n",[13,94,95],{},"\"Hiếu – Trung – Nghĩa – Dũng\"",[22,97,99],{"id":98},"dấu-ấn-còn-lại","Dấu ấn còn lại",[10,101,102,103,106,107,109],{},"Tại quê nhà Nga Thạch, ",[13,104,105],{},"đền thờ Mai Anh Tuấn"," được xếp hạng\nDi tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1991. Ở Hà Nội, mộ và miếu thờ ông\ntọa lạc tại Hoàng Cầu (Đống Đa), nơi có con phố mang tên ",[13,108,15],{},"\nchạy ven hồ.",[10,111,112,113,116],{},"Ở Nga Sơn, ",[13,114,115],{},"Trường THPT Mai Anh Tuấn"," — thành lập năm 1985, mang tên ông\ntừ năm học 1999–2000 — là nơi bao thế hệ học trò quê hương tiếp nối\ntruyền thống hiếu học của vị Đình nguyên Thám hoa.",[118,119,120],"blockquote",{},[10,121,122],{},"Đỗ đạt cao nhất một thời, dám nói thẳng với vua, rồi ngã xuống\nnơi biên ải trong lúc làm tròn phận sự — cuộc đời 36 năm của\nMai Anh Tuấn là trang sử đẹp nhất về đạo học và khí tiết\ncủa người Nga Sơn.",{"title":124,"searchDepth":125,"depth":125,"links":126},"",2,[127,128,129,130],{"id":24,"depth":125,"text":25},{"id":59,"depth":125,"text":60},{"id":77,"depth":125,"text":78},{"id":98,"depth":125,"text":99},"2026-07-15","Đình nguyên Thám hoa khoa Quý Mão 1843, người làng Thạch Giản (Nga Thạch, Nga Sơn), nổi tiếng vì dám can gián vua và hy sinh khi đánh dẹp thổ phỉ giữ yên biên giới Lạng Sơn.","md",null,{},"1815 – 1851",true,"\u002Fnhan-vat\u002Fmai-anh-tuan","Làng Thạch Giản, xã Nga Thạch (nay thuộc xã Nga Thắng)",{"title":5,"description":132},"nhan-vat\u002Fmai-anh-tuan",[143,144,145],"khoa bảng","Nga Thạch","triều Nguyễn","lbbNraoOtr8M7CcXXOvCr54DYm61-49yD2rpqakqpj4",[148,152],{"title":149,"path":150,"stem":151,"children":-1},"Nữ tướng Lê Thị Hoa — người khai hoang đất Nga Sơn","\u002Fnhan-vat\u002Fle-thi-hoa","nhan-vat\u002Fle-thi-hoa",{"title":153,"path":154,"stem":155,"children":-1},"Tiến sĩ Mai Thế Chuẩn — người khai khoa đất Nga Sơn","\u002Fnhan-vat\u002Fmai-the-chuan","nhan-vat\u002Fmai-the-chuan",1784273445421]